12 Novembar, 2019 2:47 AM
Zovko Mobility

97 godina od osnivanja BBC-ja

Britanski BBC osnovan je 18. oktobra 1922. godine i, uprkos povremenim profesionalnim padovima, važi za jedan od najuglednijih britanskih i svjetskih medija.

U ovoj medijskoj kući ima 28.500 zaposlenika samo u Ujedinjenom Kraljevstvu sa godišnjim budžetom od četiri milijardi funti – oko osam milijardi dolara.

BBC je osnovan pod nazivom “British broadcasting company“, a 1927. je, na osnovu kraljevskog odobrenja, preimenovana u “British broadcasting corporation” i time je postala javna televizija koju finansiraju građani.

Ova medijska kuća proizvodi i emituje program širom svijeta na televiziji, radiju i internetu. Glavni moto BBC-ja glasi: “Informisati, obrazovati i zabaviti gledaoce”.

Ova kuća je poslije Drugog svjetskog rata emitovala program na 68 jezika i imala desetine nacionalnih servisa. Danas ih ima mnogo manje, od kojih je većina na internetu.

Prvi glavni direktor BBC-ja John Reith smatrao je da programi neće biti ni “suviše zanimljivi ni suviše dobri”, ali je servis dobio pohvale.

Reith se uživo obraćao slušaocima u vremenskim intervalima od 15 i po sati, kako bi se mogao čuti i u Australiji, Indiji, južnoj Africi, zapadnoj Africi i Kanadi.

Šest dana po otvaranju, BBC je postigao prvi veliki uspjeh – kralj George V obratio se slušaocima na Božić uživo iz kraljevske rezidencije u Norfolku. Božićno obraćanje kralja potom je postalo tradicija.

Tokom četiri godine Drugog svjetskog rata, francuski general Charles de Gaulles obraćao se francuskoj javnosti pet minuta svake noći iz BBC-jevog studija “B2”.

Nakon što je u eksploziji njemačke mine tokom bombardovanja Londona izgorjela zgrada Prekomorskog javnog servisa, evropski servisi premješteni su u zgradu napuštenog pozorišta na sjeverozapadu Londona. Nakon toga, servis se premješta u zgradu “Bush”, glavni novinski centar.

Upravnik belgijskog javnog servisa BBC-ja Victor de Laveleye 1941. godine počeo je da podstiče slušaoce da koriste znak “V” za pobjedu.

Evropski servisi BBC-ja tada su počeli da emituju program Morseovim kodom za slovo “V”. Kasnije te godine britanski premijer Winston Churchill prvi put je upotrijebio taj znak.

BBC je tokom rata slao šifrovane poruke pripadnicima pokreta otpora, čuvene po formulacijama: “Zec je pojeo aperitiv”, ili “Gospođica je počešala svog psa po nosu”. Radilo se o informacijama koje su sugerisale mogućnosti sprovođenja neke operacije i transportu ljudi i dokumenata.

Godfrey Talbot, ratni dopisnik BBC-ja, izvjestio je o pobjedi u bici kod El Alameigna 1942. godine iz “Belinde”, kamiona pretvorenog u studio.

Pisac George Orwell radio je od 1942. do 1943. kao producent za Istočni javni servis. Rad u BBC-ju nije mu se svidio već mu je poslužio kao inspiracija za “Ministarstvo istine” njegove slavne knjige “1984”.

Smatra se da je kantina “Ministarstva”, sa “niskim krovom, duboko pod zemljom”, zamišljena prema kantini zgrade “Bush” u kojoj je bio BBC.

Poslije rata, pogoršani su odnosi sa Staljinom i SSSR-om i britansko Ministarstvo inostranih poslova uputilo je zahtjev za osnivanje Ruskog servisa BBC-ja. Rusi su u početku mogli da slušaju radio, ali je Kremlj ubrzo uveo zabrane i počeo da ometa signale.

Oleg Gordijevski, dvostruki agent KGB-a, rekao je da su lekcije engleskog jezika na obuci počinjale slušanjem vijesti BBC-ja, ali tek pošto bi se sa trake obrisalo sve što bi zvučalo antisovjetski.

Sa izumom tranzistora, šezdesetih godina, znatno se proširio broj slušalaca u cijelom svijetu. Između 1955. i 1965, broj radio-aparata u istočnoj Evropi utrostručio se i znatno povećao na Bliskom istoku, u Kini, Africi i Indiji.

Sa padom Berlinskog zida, BBC je izgubio ulogu izvještača sa istoka Evrope i tokom posljednje decenije najveći broj evropskih servisa je ukinut.

federalna.ba/Srna

RH Saloni Živinice