29 Septembra, 2022 5:21 PM
Zovko Mobility

Nobel za medicinu za radove o biološkom satu ljudskog organizma

Nobelova nagrada za medicinu danas je dodeljena trojici američkih naučnika, Jeffrey C. Hallu, Michaelu Rosbachu i Michael Youngu za radove o biološkom satu ljuskog organizma, saopštila je Nobelova Fondacija.

Naučnici su nagrađeni zbog “otkrića molekularnih mehanizama koji regulišu cirkadijalni ritam (biološki ritam u ljudskom organizmu) što omogućava ljudskim bićima da se prilagode različitim trenucima dana i noći”, saopštila je Fondacija.

Život na Zemlji se adaptira rotaciji naše planete. Mnogo godina znamo da živi organizmi, uključujući ljude imaju biološki sat koji im pomaže da se adaptiraju dnevnom ritmu. Kako ovaj sat zapravo radi? Jeffrey C. Halu, Michael Rosbach i Michael Young su bili u mogućnosti da zavire u biološki sat i objasne njegov mehanizam. Njihova istraživanja objasnila su kako se biljke, životinje i ljudi adaptiraju biološkom ritmu tako da je on sinhronizovan sa rotacijom Zemlje.

Koristeći vodene mušice kao model organizma, ovogodišnji dobitnici Nobelove nagrade izolovali su gene koji kontrolišu normalan biološki ritam. Oni su pokazali da ovi geni sadrže protein koji se akumulira u ćeliji preko noći, a degradira preko dana. Naposljetku, identifikovali su dodane komponente proteina ove mašinerije, izlažući mehanizam koji upravlja samoodrživim satom unutar ćelije. Sada preoznajemo da biološki sat funkcioniše po istim principima svim živim organizmima na Zemlji, uključujući i ljude.

Preciznije, naš unutrašnji sat prilagođava našu fiziologiju dramatično različitim fazama dana. Sat reguliše krucijalne funkcije kao što su ponašanje, nivo hormona, san, temperaturu tijela i metabolizam. Naš well-being je ugrožen kada dođe do nesklada između vanjskog okruženja i unutrašnjeg biološkog sata – na primjer, kada putujemo kroz vremenske zone i iskusimo ’jet leg’. Također, nesklad između hroničnog neusklađenja biološkog sata i načina života povećava rizik od mnogih oboljenja.

Današnjim objavljivanjem imena dobitnika Nobelove nagrade za medicinu otvorena je “sezona” dodjele ovih prestižnih svjetskih priznanja.

Ove godine svaki laureat će iz Nobelovog fonda dobiti devet miliona švedskih kruna, odnosno blizu milion eura. Iznos se dijeli kada je više laureata u jednoj disciplini, kao što je to slučaj sa ovogodišnjom nagradom za medicinu.

federalna.ba/Beta

RH Saloni Živinice